ҚИСҚА ЖАВОБОдамлар бу ҳолатни кўпинча шундай ифодалайди: «Тўрт йилдан бери ҳаётим уй ичига сиғиб қолди.» МКБ-10 таснифида бу — Агорафобия (F40.0). Жамоат жойи, оломон, уйдан узоқлашиш ёки ёлғиз сафарда қўрқув-қочиш. Ўзак — чиқиб кетиш ёки ёрдам олиш қийинлиги. Баҳоланиш қўрқувидан фарқланади. Ҳикоянинг ўхшашлиги ташхис қўймайди — ташхисни фақат шифокор қўяди.
103Агар ўз жонингизга қасд қилиш фикри ёки яқинга зарар хавфи бўлса — дарҳол 103 га қўнғироқ қилинг.
Бемор тилидан
БЕМОР ТИЛИДАНМен 30 ёшдаман, оилали эркакман. Тўрт йилдан бери ҳаётим уй ичига сиғиб қолди. Аввал хотиним билан кўчага чиқардим, ҳозир эшикдан узоқлашиш ҳам қўрқитади. Бошида юрагим тез уриб, ҳозир ўламан деб кунига икки-уч марта тез ёрдам чақирганмиз. Яқинларим билан рози-ризолик ҳам қилганман. Энди хуружнинг кўчада бўлишидан қўрқаман. Бошим айланса йиқиламан, ёрдамсиз қоламан деб ўйлайман. Томоғим тиқилади, кўнглим айнийди. Боламни сайрга олиб чиқолмаслигим алам қилади. «Ўзингни қўлга ол» деган гапдан кейин жим бўлиб қоламан. Кечаси ёмон тушдан уйғониб, миям дам олмагандек тураман. Олдинги ҳаётимга қайтгим келади, аммо қаердан бошлашни билмайман.
Бу ҳикоя шахсни аниқлаш мумкин бўлган ҳақиқий бемор гувоҳлиги эмас.
Ҳикоянинг ўхшашлиги ташхис қўймайди. Мезонлар — клиник суҳбат учун қисқа таянчлар,
МКБнинг тўлиқ расмий матни эмас.
Клиник баҳолаш
Касаллик тарихи
Биринчи хуруж, қочиш, ҳамроҳга боғланиш ва ҳаётнинг торайиши ўрганилади. Травма мумкин, аммо шарт эмас.
Ҳаёт тарихи
Болалик ва катта ҳаётдаги муҳим воқеалар, оилавий касалликлар, иш-уйқу режими, муносабатлар ва қўллов сўралади. Травма фақат мавжуд бўлса қайд этилади; уни эсламаслик касаллик сабаби йўқ дегани эмас.
Ҳозирги ҳолат ва текширув
Янги кўкрак оғриғи, ҳушдан кетиш ёки оғир нафас етишмаслиги автоматик равишда ваҳима деб қабул қилинмайди.
Ташхис мезонлари
Жамоат жойи, оломон, уйдан узоқлашиш ёки ёлғиз сафарда қўрқув-қочиш. Ўзак — чиқиб кетиш ёки ёрдам олиш қийинлиги. Баҳоланиш қўрқувидан фарқланади.
Нимадан фарқлаш керак
Код
Фарқловчи белги
—
Ваҳима бузилиши
—
социофобия
—
ПТСР
—
депрессия
—
вестибуляр ёки юрак касаллиги. Улар бирга ҳам келиши мумкин
Психотерапия ва даво шарти
КПТ, тана сезгиларини хавфсиз қайта талқин қилиш ва розилик билан босқичли экспозиция. Агорафобияда қочиш ва ҳамроҳсиз чиқа олмаслик устида ишланади. ЕМДР ҳамроҳ ПТСР бўлса; гипноз экспозицияни алмаштирмайди.
Психиатрнинг дори баҳоси
Психиатр заруратда мос антидепрессантни танлайди. Тинчлантирувчини доимий асосий даво қилиш тавсия этилмайди; даво натижаси ва ножўя таъсир кузатилади.
Ўзингизни шу ҳикояда танидингизми?
Унда кейинги қадам — белгиларни тартибга солиш. Қуйидаги иккита бўлим шунга хизмат қилади.
Иккаласи ҳам бепул ва ташхис қўймайди.
Жамоат жойи, оломон, уйдан узоқлашиш ёки ёлғиз сафарда қўрқув-қочиш. Ўзак — чиқиб кетиш ёки ёрдам олиш қийинлиги. Баҳоланиш қўрқувидан фарқланади.
Шифокор нимани сўрайди?
Биринчи хуруж, қочиш, ҳамроҳга боғланиш ва ҳаётнинг торайиши ўрганилади. Травма мумкин, аммо шарт эмас. Болалик ва катта ҳаётдаги муҳим воқеалар, оилавий касалликлар, иш-уйқу режими, муносабатлар ва қўллов сўралади. Травма фақат мавжуд бўлса қайд этилади; уни эсламаслик касаллик сабаби йўқ дегани эмас.
Қандай текширув қилинади?
Янги кўкрак оғриғи, ҳушдан кетиш ёки оғир нафас етишмаслиги автоматик равишда ваҳима деб қабул қилинмайди.
Нимадан фарқлаш керак?
Ваҳима бузилиши; социофобия; ПТСР; депрессия; вестибуляр ёки юрак касаллиги. Улар бирга ҳам келиши мумкин.
Қандай даволанади?
КПТ, тана сезгиларини хавфсиз қайта талқин қилиш ва розилик билан босқичли экспозиция. Агорафобияда қочиш ва ҳамроҳсиз чиқа олмаслик устида ишланади. ЕМДР ҳамроҳ ПТСР бўлса; гипноз экспозицияни алмаштирмайди.
Дори ичиш шартми?
Психиатр заруратда мос антидепрессантни танлайди. Тинчлантирувчини доимий асосий даво қилиш тавсия этилмайди; даво натижаси ва ножўя таъсир кузатилади.