← Психиатр.уз
МКБ-10: F32 DSM-5: Major Depressive Episode

Депрессив эпизод

Аффектив (кайфият) бузилишлари · F30–F39
Бош саҳифа › Мақолалар › Депрессив эпизод › Депрессив эпизод
Муҳим: Ушбу мақола маълумот бериш учун. Ташхисни фақат малакали шифокор қўяди, дорилар фақат шифокор тавсияси билан қабул қилинади.

1. Бу нима?

Депрессив эпизод — бу шунчаки «кайфият йўқлиги» ёки «хафагарчилик» эмас. Бу — мия кимёсидаги бузилиш натижасида юзага келадиган тиббий ҳолат бўлиб, унда инсоннинг кайфияти, энергияси, фикрлаши ва жисмоний ҳолати узоқ муддат давомида пасайиб қолади.

Депрессиянинг оддий маъюсликдан асосий фарқи — уни тарқатиб бўлмайди. Яхши янгилик ҳам қувонтирмайди, дам олиш ҳам ёрдам бермайди, «ўзингни қўлга ол» деган маслаҳат ҳам иш бермайди. Депрессия — иродасизлик ёки характер заифлиги эмас, балки даволанадиган касаллик.

Депрессиянинг иккита асосий белгиси

1. Кайфиятнинг пасайиши — доимий маъюслик, тушкунлик, ички бўшлиқ ҳисси.

2. Ангедония — илгари завқ берган нарсалардан (ҳобби, таом, мулоқот) қувонч ола олмаслик.

Депрессия ташхиси учун шу иккита белгидан камида биттаси, узоқ муддат (камида 2 ҳафта) давом этиши керак.

2. Асосий белгилар

Кайфият белгилари:

Жисмоний (соматик) белгилар:

Фикрлаш белгилари:

3. Ташхис мезонлари

МКБ-10 · F32 — Депрессив эпизод

Асосий белгилар (камида 2 та бўлиши керак):

  • Кайфиятнинг пасайиши;

  • Қизиқиш ва завқнинг йўқолиши;

  • Энергиянинг камайиши, чарчоқ.

Қўшимча белгилар:

  • Диққатнинг сусайиши;

  • Ўзига баҳонинг пасайиши;

  • Айбдорлик ҳисси;

  • Келажакни қора кўриш;

  • Ўз жонига қасд ҳақида фикр;

  • Уйқу бузилиши;

  • Иштаҳа ўзгариши.

Белгилар камида 2 ҳафта давом этиши керак. Оғирлик даражаси белгилар сонига қараб аниқланади: енгил (F32.0), ўрта (F32.1), оғир (F32.2–F32.3).

DSM-5 · Major Depressive Episode

2 ҳафта давомида қуйидагилардан камида 5 таси (булардан бири — кайфият пасайиши ёки ангедония бўлиши шарт):

  • Кун давомида тушкун кайфият;

  • Қизиқиш/завқнинг кескин камайиши;

  • Вазн ёки иштаҳанинг сезиларли ўзгариши;

  • Уйқусизлик ёки гиперсомния;

  • Психомотор қўзғалиш ёки секинлашув;

  • Чарчоқ, энергия йўқлиги;

  • Бефойдалик ёки айбдорлик ҳисси;

  • Диққат ва қарор қабул қилишнинг бузилиши;

  • Ўлим ёки суицид ҳақида такрорий фикрлар.

Белгилар сезиларли азоб ёки фаолият бузилишига олиб келади ва модда/тиббий ҳолат билан изоҳланмайди.

4. Аниқ клиник кейс

Малика, 29 ёш, ўқитувчи. Сўнгги бир ой ичида аста-секин ўзгарган.

«Бошида шунчаки чарчоқ деб ўйладим, — дейди Малика. — Лекин бир ой ўтиб, ҳолатим баттар бўлди. Энди эрталаб ўрнимдан туришим ҳам азоб. Севимли ишим — болаларга дарс бериш — энди маъносиз ва оғир туюлади.»

«Кечалари ухлай олмайман, эрталаб эса соат тўртда уйғониб кетаман. Иштаҳам йўқолди, икки ҳафтада озиб кетдим. Ўзимни бефойда, ҳаммага юк деб ҳис қиламан. Дугоналарим қўнғироқ қилса, кўтармайман — ҳеч ким билан гаплашгим келмайди.»

«Энг ёмони — олдинда ҳеч қандай ёруғлик кўрмаяпман. Баъзан “агар бир куни уйғонмасам яхши бўларди” деган фикр келади. Бундай ҳолат икки ҳафтадан ошди, ўтиб кетмаяпти.»

👩‍⚕️ Доктор изоҳи

Маликада депрессив эпизоднинг асосий ва қўшимча белгиларини аниқ кўрамиз:

  • Асосий белгилар: кайфият пасайиши (маъюслик), ангедония (севимли иши маъносиз туюлади), энергия йўқлиги (туриш ҳам азоб).

  • Қўшимча белгилар: уйқу бузилиши (эрта уйғониш), иштаҳа/вазн камайиши, ўзини айблаш, ёлғизланиш, умидсизлик ва ўлим ҳақидаги фикрлар.

Белгилар 2 ҳафтадан ошган ва ҳаётини издан чиқарган — бу депрессив эпизод (F32). Оғирлик даражаси белгилар сонига қараб аниқланади. Энг муҳими — ўлим ҳақидаги фикрлар мавжуд, бу шошилинч баҳолашни талаб қилади.

Оддий одам учун асосий хабар: «икки ҳафтадан ошган, ўтиб кетмаётган тушкунлик» — бу дангасалик ёки кайфиятсизлик эмас, балки тиббий ёрдам талаб қиладиган ҳолат. Депрессия даволанади, ва эрта мурожаат тузалишни тезлаштиради.

5. Дифференциал диагностика

Ҳолат Ўхшашлиги Фарқловчи белги
Биполяр депрессия (F31) Депрессив белгилар бир хил Биполярда анамнезда мания/гипомания бўлган — даво тубдан фарқ қилади
Дистимия (F34.1) Паст кайфият Дистимия енгилроқ, лекин сурункали (2 йилдан ортиқ); депрессив эпизод — кучлироқ, аниқ давр
Мотамсаролик (азадорлик) Қайғу, йиғи Табиий азадорлик йўқотишга боғлиқ ва тўлқинсимон; депрессияда умумий бефойдалик ва ангедония доимий
Стрессга реакция (F43) Тушкунлик Стресс реакцияси аниқ сабабга боғлиқ ва ўтувчи; депрессив эпизод чуқурроқ ва узоқроқ
Гипотиреоз/камқонлик Чарчоқ, сустлик Қон таҳлили (ТТГ, гемоглобин) соматик сабабни аниқлайди
Деменция (кексаларда) Диққат, хотира бузилиши Депрессияда “псевдодеменция” даво билан тузалади; деменция прогрессивлашади

6. Нейробиология

7. Даво усуллари

Депрессив эпизод — самарали даволанадиган ҳолат. Даво оғирлик даражасига қараб танланади.

7.1. Психофармакология

Барча дорилар фақат шифокор назоратида қабул қилинади.

7.2. Қўшимча

8. Психотерапия услублари

9. Скрининг тести (ўз-ўзини текшириш)

Сўнгги икки ҳафтани ўйлаб кўринг (PHQ-9 асосида). Қуйидагилар сизга қанчалик тегишли?

Агар бу белгилардан кўпчилиги икки ҳафтадан ортиқ кузатилса — мутахассисга мурожаат қилинг. Ўлим ҳақида фикр бўлса, кечиктирмасдан ёрдам сўранг.

10. Прогноз

⚠ Шошилинч: суицид хавфи

Агар сизда ёки яқинингизда ўлим, ўзига зарар ёки ўз жонига қасд ҳақида фикрлар пайдо бўлса — зудлик билан психиатрга, тез ёрдамга (103) ёки ишонч телефонига мурожаат қилинг. Бу фикрлар — касалликнинг симптоми, ва улар даволанади. Сиз ёлғиз эмассиз, ёрдам сўраш — кучлилик белгиси.

Мутахассисга мурожаат қилинг

Ушбу маълумот ўз-ўзини текшириш учун. Аниқ ташхис ва даво режасини фақат малакали мутахассис белгилайди. Шикоятларингиз шу белгиларга мос келса, биз билан боғланинг.

Доктор Зебинисо — психолог

🌐 Сайт: doktorzebiniso.uz

📞 Телефон: +998 95 166 26 62

📍 Манзиллар: doktorzebiniso.uz/kontakt

YouTube · Instagram · Telegram

Иллюстрация

Сканерланг

Теглар (мавзу): #депрессия #депрессив_эпизод #F32 #ангедония #кайфият_бузилиши #аффектив_бузилишлар #психотерапия #депрессияни_даволаш #тушкунлик

Теглар (қидирув / гео): #психиатр #психолог #psixiatr #psixolog #психиатр_Ташкент #психиатр_в_Ташкенте #психолог_Ташкент #psixiatr_Toshkent #психиатр_керак #психолог_керак #психиатр_Узбекистан #психиатр_Казахстан #психиатр_Таджикистан #психиатр_Кыргызстан #psychiatrist_Tashkent #psychiatrist_Uzbekistan #психиатр_онлайн #психолог_онлайн #doctorzebiniso

Манбалар: ВОЗ МКБ-10, Американ Психиатрия Ассоциацияси DSM-5, замонавий клиник қўлланмалар асосида тайёрланган. Ушбу ҳужжат таълимий мақсадда бўлиб, шифокор маслаҳатини алмаштирмайди.

103 — агар ўз жонингизга қасд қилиш фикри ёки яқинга зарар хавфи бўлса, дарҳол шошилинч ёрдамга мурожаат қилинг.
Ушбу ташхис бўйича халқаро скрининг тести

Бепул, рўйхатдан ўтмасдан, 2–4 дақиқа. Натижани қабулга олиб келсангиз, шифокор учун бошланғич маълумот бўлади.

Депрессиядан чиқиш — 13 та бепул видео дарс

Психиатр Зебинисо Аҳмедовадан: сабаблари, белгилари, даволаш ва туғруқдан кейинги депрессия. Рўйхатдан ўтмасдан, тўловсиз.

🎥 Дарсларни кўриш
Ёрдам керакми?
Ассистент билан 15 дақиқалик суҳбат ва онлайн тестлар — бепул.
🩺
Зебинисо Аҳмедова — психиатр, психотерапевт, нарколог, гипнолог. «PSIXOMED24» психотерапевтик амбулатор даволаш клиникаси раҳбари. Beck Institute (КХТ) профессори Аллен Миллернинг шогирди.
Манба: МКБ-10 (ВОЗ, V боб F00–F99), DSM-5 ва «Клиник психофармакология» (З. Аҳмедова, 2026).