Бош саҳифа › Травматерапия › Бу ўзи қандай ҳолат? › 2/39 Одамларга гапиришдан қўрқув← олдинги кейинги →
02Одамларга гапиришдан қўрқув

Қўрқувлар

Одамларга гапиришдан қўрқув

МКБ-10: F40.1
Бошқа ҳолат танлаш ←

Социофобия (ижтимоий хавотир бузилиши) — инсоннинг бошқалар олдида гапириши, ўзини кўрсатиши, баҳоланиши ёки танқид қилиниши мумкин бўлган вазиятларда кучли хавотир ва қўрқув ҳис қилиши. Бемор одатда «Мен хато қиламан», «Мендан кулишади», «Мен ўзимни нолойиқ кўрсатаман» деган ўйлардан қўрқади ва шу сабабли бундай вазиятлардан қочади.

«Кичик гап гапириш ҳам мен учун жуда қийин. Одамлар менга қараётганида юрагим тез уради, қўлларим титрайди, овозим қалтирайди». — Бемор, 24 ёш
02

Клиник мисол (кейс)

22 ёшли талаба университетда жавоб бериш, танишмаган одамлар билан гаплашиш ва учрашувларда ўз фикрини айтишдан қўрқади. Қўллари терлайди, овози қалтирайди, юзи қизаради. Шу сабабли семинарлар ва ижтимоий тадбирлардан қочади.

Нега бундай бўлади?

  • Болаликда танқид, камситиш ёки масхарага дуч келиш
  • Рад этилиш ва қабул қилинмаслик тажрибаси
  • Перфекционизм ва хато қилишдан кучли қўрқиш
  • «Мен нолойиқман» каби автоматик фикрлар
  • Бошқалар баҳосига юқори сезувчанлик
  • Хавфни ошириб баҳолаш ва вазиятлардан қочиш

Хавотир занжири

1Тригер
→
2Ички фикр
→
3Хавотир, қочиш
→
4Компульсив ҳаракат
→
5Вақтинча енгиллик
→
6Фикр қайтади

22 ёшли талаба университетда жавоб бериш, танишмаган одамлар билан гаплашиш ва учрашувларда ўз фикрини айтишдан қўрқади. Қўллари терлайди, овози қалтирайди, юзи қизаради. Шу сабабли семинарлар ва ижтимоий тадбирлардан қочади.

  • Болаликда танқид, камситиш ёки масхарага дуч келиш
  • Рад этилиш ва қабул қилинмаслик тажрибаси
  • Перфекционизм ва хато қилишдан кучли қўрқиш
  • «Мен нолойиқман» каби автоматик фикрлар
  • Бошқалар баҳосига юқори сезувчанлик
  • Хавфни ошириб баҳолаш ва вазиятлардан қочиш
  • Қайси ижтимоий вазиятлар қўрқув уйғотади?
  • Бошқалар сизни қандай баҳолашидан хавотирланасиз?
  • Қайси вазиятлардан қочасиз ва бу ҳаётингизга қандай таъсир қилади?
  • Бу ҳолат қанчадан бери давом этмоқда?
  • Паник хуружлар, депрессия ёки модда истеъмоли борми?

Қўрқувли вазиятларни кичик, хавфсиз босқичларга ажратинг. Аввал қисқа савол бериш, кейин кичик гуруҳда гапириш каби амалларни мунтазам машқ қилинг. Мақсад хавотирни дарҳол йўқотиш эмас, хавотир мавжуд бўлса ҳам вазиятда қолишни ўрганишдир.

КПТ ва босқичма-босқич экспозиция асосий усуллар ҳисобланади; режа мутахассис билан келишилади.

Ижтимоий хавотир ҳар доим травмадан келиб чиқмайди. Клиник интервьюда таҳқирланиш, буллинг ёки бошқа салбий тажрибалар бўлган-бўлмагани алоҳида баҳоланади.