Кинофобия — итни кўриш, унга яқинлашиш ёки ит билан учрашиш эҳтимоли туфайли пайдо бўладиган кучли ва давомли қўрқув. Қўрқув реал хавфга нисбатан номутаносиб бўлиши, қочиш ва кундалик ҳаётда чекланишга олиб келиши мумкин.
Итдан қўрқишнинг ўзи ҳар доим касаллик эмас: ҳақиқий хавф ва эҳтиёткорликни клиник фобиядан фарқлаш керак.
«Итни кўрсам, юрагим тез уради, кўчани айланиб ўтаман. Ҳатто расмини кўрсам ҳам хавотирланаман». — Бемор, 27 ёш
Клиник мисол (кейс)
30 ёшли аёл болалигида ит ҳужумини бошдан кечирган. Ҳозир итларни кўрганда хавотирланади, ит бўлиши мумкин бўлган кўчалардан қочади. Бу унинг ишга бориш йўлига ҳам таъсир қилмоқда.
Нега бундай бўлади?
- Ит билан боғлиқ ёқимсиз тажриба
- Бошқалар қўрқувини кузатиб ўрганиш
- Хавфни ортиқча баҳолаш ва катастрофик фикрлар
- Қочиш туфайли қўрқувнинг сақланиб қолиши
- Темперамент ва хавотирга мойиллик
Хавотир занжири
30 ёшли аёл болалигида ит ҳужумини бошдан кечирган. Ҳозир итларни кўрганда хавотирланади, ит бўлиши мумкин бўлган кўчалардан қочади. Бу унинг ишга бориш йўлига ҳам таъсир қилмоқда.
- Ит билан боғлиқ ёқимсиз тажриба
- Бошқалар қўрқувини кузатиб ўрганиш
- Хавфни ортиқча баҳолаш ва катастрофик фикрлар
- Қочиш туфайли қўрқувнинг сақланиб қолиши
- Темперамент ва хавотирга мойиллик
Итдан қўрқиш қачон бошланган? Қайси вазиятлар қўрқувни кучайтиради? Нималардан қочасиз? Кундалик ҳаётингизга қанчалик таъсир қилади? Олдин ит билан ёқимсиз воқеа бўлганми?
Аввал реал хавфни баҳоланг. Қўрқув кучли ва ҳаётни чекласа, мутахассис билан босқичма-босқич экспозиция режасини тузинг. Ит билан хавфсиз масофа, расм, видео ва реал вазиятлар даражаси индивидуал танланади; мажбурий ёки хавфли яқинлашиш тавсия этилмайди.
КПТ ва босқичма-босқич экспозиция асосий усуллар ҳисобланади; режа мутахассис билан келишилади.
Агар ит билан боғлиқ жароҳатли тажриба бўлса, хотира, тана реакцияси, қочиш ва ҳозирги қўрқув ўртасидаги алоқалар баҳоланади. Ҳар бир фобиянинг сабаби травма эмас.