Бош саҳифа › Травматерапия › Бу ўзи қандай ҳолат? › 18/39 Овоздан қўрқув← олдинги кейинги →
18Овоздан қўрқув

Бошқа

Овоздан қўрқув

МКБ-10: F40.2
Бошқа ҳолат танлаш ←

Фонофобия — айрим овозлар, айниқса баланд ёки кутилмаган товушлардан кучли қўрқиш. Сирена, портлаш, қичқириқ ёки бошқа шовқин хавотир, юрак уришининг тезлашиши ва вазиятдан қочиш истагини келтириб чиқариши мумкин. Овоздан қўрқувни гиперакузия ва мизофониядан клиник жиҳатдан фарқлаш муҳим.

«Сирена эшитсам, юрагим тез уради, қулоғимни ёпиб, ўша жойдан кетгим келади». — Ўқув учун бемор баёни
18

Клиник мисол (кейс)

32 ёшли эркак авариядан кейин баланд сигнал овозини эшитганда хавотир ва титроқ сезади. Транспорт гавжум жойлардан қоча бошлаган. Клиник интервьюда овоз сезувчанлиги, травматик хотиралар, эшитиш билан боғлиқ ҳолатлар ва кундалик фаолиятга таъсир баҳоланади.

Нега бундай бўлади?

  • Баланд овоз билан боғлиқ нохуш ёки қўрқинчли тажриба
  • Кутилмаган товушни хавф белгиси сифатида қабул қилиш
  • Овозга сезувчанлик ва гиперҳушёрлик
  • Қочиш ва ҳаддан ташқари ҳимояланиш орқали қўрқувнинг сақланиши
  • Айрим ҳолларда ПТСР, паника, гиперакузия ёки мигрен билан боғлиқлик

Хавотир занжири

1Тригер
→
2Ички фикр
→
3Хавотир, қочиш
→
4Компульсив ҳаракат
→
5Вақтинча енгиллик
→
6Фикр қайтади

32 ёшли эркак авариядан кейин баланд сигнал овозини эшитганда хавотир ва титроқ сезади. Транспорт гавжум жойлардан қоча бошлаган. Клиник интервьюда овоз сезувчанлиги, травматик хотиралар, эшитиш билан боғлиқ ҳолатлар ва кундалик фаолиятга таъсир баҳоланади.

Овозга сезувчанлик қачон бошлангани, қайси товушлар қўрқув уйғотиши, эшитишда оғриқ ёки шанғиллаш борлиги, паника ва травма белгилари, қочиш хулқи, шунингдек ЛОР ёки аудиолог кўригига эҳтиёж баҳоланади.

  • Баланд овоз билан боғлиқ нохуш ёки қўрқинчли тажриба
  • Кутилмаган товушни хавф белгиси сифатида қабул қилиш
  • Овозга сезувчанлик ва гиперҳушёрлик
  • Қочиш ва ҳаддан ташқари ҳимояланиш орқали қўрқувнинг сақланиши
  • Айрим ҳолларда ПТСР, паника, гиперакузия ёки мигрен билан боғлиқлик

Қайси овозлар қўрқув уйғотади? Биринчи марта қачон бошланган? Қулоқда оғриқ, шанғиллаш ёки эшитиш ўзгариши борми? Қандай вазиятлардан қочасиз? Аввал нохуш воқеа бўлганми? Қўрқув ҳаётингизга қанчалик таъсир қилмоқда?

Овоз ва унга бўлган реакцияларни кузатиб ёзинг. Овоздан қочиш ва қулоқни доимий ҳимоялаш хулқини мутахассис билан баҳоланг. Овозга оғриқли сезувчанлик ёки эшитиш ўзгариши бўлса, ЛОР/аудиологга мурожаат қилинг. КПТ ва босқичли экспозиция режасини клиник ҳолатга мос тузинг.

КПТ ва босқичма-босқич экспозиция асосий усуллар ҳисобланади; режа мутахассис билан келишилади.

Агар овоздан қўрқув нохуш ҳодисадан кейин бошланган бўлса, хотира, триггер ва қочиш занжири баҳоланади. Барча фонофобия ҳолатлари травма билан боғлиқ эмас.