Арифмофобия — рақамлар, ҳисоб-китоб ёки математик вазифалар билан боғлиқ кучли қўрқувни англатувчи атама. Айрим одамларда бундай вазиятлар хавотир, қочиш ва кундалик фаолиятда қийинчилик туғдириши мумкин. Унинг клиник баҳоси қўрқувнинг давомийлиги, номутаносиблиги ва ҳаётга таъсирига боғлиқ.
«Рақамларни кўрсам, юрагим тез уради, адашиб қолишдан қўрқаман». — Бемор
Клиник мисол (кейс)
25 ёшли эркак ҳисобот ва тўловларни текширишда кучли хавотир ҳис қилади. У хатолик қилишдан қўрқиб, вазифаларни кечиктиради. Клиник интервьюда ўқиш тажрибаси, хавотирнинг тарқалиши ва кундалик фаолиятга таъсири ўрганилади.
Нега бундай бўлади?
- Аввалги салбий ўқиш ёки баҳоланиш тажрибаси
- Хатолик қилиш ва танқиддан қўрқув
- Математика билан боғлиқ ишончсизлик
- Вазиятдан қочишнинг қўрқувни сақлаб қолиши
- Бошқа хавотир бузилишлари билан ўхшашлик
Хавотир занжири
25 ёшли эркак ҳисобот ва тўловларни текширишда кучли хавотир ҳис қилади. У хатолик қилишдан қўрқиб, вазифаларни кечиктиради. Клиник интервьюда ўқиш тажрибаси, хавотирнинг тарқалиши ва кундалик фаолиятга таъсири ўрганилади.
Дифференциал баҳолашда математик қийинчиликлар, ўзига ишонч, ижтимоий баҳоланишдан қўрқув ва умумий хавотир ҳам текширилади.
- Аввалги салбий ўқиш ёки баҳоланиш тажрибаси
- Хатолик қилиш ва танқиддан қўрқув
- Математика билан боғлиқ ишончсизлик
- Вазиятдан қочишнинг қўрқувни сақлаб қолиши
- Бошқа хавотир бузилишлари билан ўхшашлик
- Қайси рақам ёки ҳисоблаш вазияти сизда қўрқув уйғотади?
- Қўрқув қачон бошланган ва нимадан кейин кучайган?
- Қандай жисмоний белгилар кузатилади?
- Қайси вазифалардан қочасиз?
- Бу ҳолат ўқиш, иш ёки молиявий ҳаётга қанчалик таъсир қилади?
Хавотирни баҳоланг, қўрқувга сабаб бўлаётган вазиятларни аниқланг ва мутахассис билан босқичма-босқич машқ режасини тузинг. Ҳар бир машқни хавфсиз, кичик ва бошқариладиган қадамлардан бошланг.
КПТ ва босқичма-босқич экспозиция асосий усуллар ҳисобланади; режа мутахассис билан келишилади.
Тарихда травматик тажриба бор-йўқлиги клиник интервьюда баҳоланади.