Микроб, касаллик ёки заҳарланиш ҳақида доимий ва ақлдан ташқари фикрлар. Бу фикрлар ювиниш, тозалаш ва тез-тез текширишга олиб келади.
Клиник мисол (кейс)
31 ёшли аёл қўлини соатига бир неча марта ювади. Ташқарида бирор нарсага тегса, уйга қайтгандан кейин тинчланади; аммо фикр яна қайтади.
Нега бундай бўлади?
- Касаллик ва зарар ҳақидаги тасаввурнинг кучайиши
- Ювиш ва тозалаш орқали вақтинчалик енгиллик
- Хавфни назорат қилишга интилиш
- Ювиш ритуалининг қўрқувни мустаҳкамлаши
Хавотир занжири
31 ёшли аёл қўлини соатига бир неча марта ювади. Ташқарида бирор нарсага тегса, уйга қайтгандан кейин тинчланади; аммо фикр яна қайтади.
- Касаллик ва зарар ҳақидаги тасаввурнинг кучайиши
- Ювиш ва тозалаш орқали вақтинчалик енгиллик
- Хавфни назорат қилишга интилиш
- Ювиш ритуалининг қўрқувни мустаҳкамлаши
- Қўлингизни қанча вақт ва нечта марта ювасиз?
- Қандай нарсаларга тегишдан қўрқасиз?
- Фикр қанча давом этади ва уни тўхтатиш қийинми?
- Ювиш ҳаёт ва уйқуга таъсир қиляптими?
Ювиш ритуалини дарҳол тўхтатмасдан, ҳар сафар бир дақиқа кечиктиришни машқ қилинг.
Қўрқув уйғотадиган нарсага босқичма-босқич тегиб, ювмасдан туришни ўрганинг.
Тери шикастланса ёки ювиш соатлар олса, психиатр билан маслаҳатлашинг.
Экспозиция ва ритуалга жавоб бермаслик (ERP) — ОКБ даво усули; КПТ ва керак бўлса медикаментоз даво.
Оилада ОКБ ёки тозалик билан боғлиқ қатъий тартиб бўлган-бўлмагани клиник интервьюда текширилади.