Иш, соғлиқ, пул ва оила каби турли кундалик вазиятлар ҳақида узоқ муддатли, назоратсиз хавотир. Хавотир ухлашни ва диққатни бузади.
Клиник мисол (кейс)
33 ёшли аёл ҳар куни эрталабдан болалари ва иши ҳақида хавотирланади. Бош оғриғи, тез-тез ҳорғинлик ва ухлашда қийинчилик бор.
Нега бундай бўлади?
- Хавотирни назорат қилишга интилиш ва «ҳамма нарсани олдиндан ўйлаш» одати
- Стресс ва доимий ташвиш ҳақида салбий тасаввур
- Уйқусизлик ва ҳорғинликнинг хавотирни кучайтириши
- Хавотирни «ҳал қилиш» учун доимий қидирув
Хавотир занжири
33 ёшли аёл ҳар куни эрталабдан болалари ва иши ҳақида хавотирланади. Бош оғриғи, тез-тез ҳорғинлик ва ухлашда қийинчилик бор.
- Хавотирни назорат қилишга интилиш ва «ҳамма нарсани олдиндан ўйлаш» одати
- Стресс ва доимий ташвиш ҳақида салбий тасаввур
- Уйқусизлик ва ҳорғинликнинг хавотирни кучайтириши
- Хавотирни «ҳал қилиш» учун доимий қидирув
- Қайси мавзуларда ҳаддан ташқари хавотирланасиз?
- Хавотир қанча давом этади ва уни тўхтатиш қийинми?
- Тана белгилари (бош, мушак, оғриқ) борми?
- Ухлашда қийинчилик борми?
Хавотир мавзуларини ёзиб, ҳар бирини «ҳозир ҳал қилиш мумкинми?» деб ажратинг.
Ҳар куни 15–20 дақиқа «хавотир вақти» ажратиб, қолган вақтда уни тўхтатишга ҳаракат қилинг.
Нафас ва мушакларни бўшатиш машқлари, уйқу гигиенаси ёрдам беради.
КПТ, хавотирни бошқариш дастури ва керак бўлса, медикаментоз даво шифокор назорати остида.
Оғир стресс ёки ҳаётдаги катта ўзгариш бўлган-бўлмагани клиник интервьюда баҳоланади.